Tính năng của Facebook đã thao túng tâm trí bạn 10 năm qua

Cách thức đơn giản để thể hiện sự quan tâm, thích thú trên mạng đã dần trở thành tiền tệ xã hội trong thập kỷ qua.

Sự thay đổi lớn nhất của các mạng xã hội trong thập niên vừa qua đến vào tháng 3/2010, khi Facebook lặng lẽ cảnh báo các nhà quảng cáo rằng họ sẽ cập nhật ngôn ngữ trên một trong những tính năng nổi bật nhất của Facebook.

Nếu bạn là một thương hiệu, một doanh nghiệp, một nhân vật của công chúng hoặc bất kỳ ai khác điều hành một trang Facebook, bạn sẽ không còn "người hâm mộ". Thay vào đó, nút nhỏ mời mọi người trở thành fan hâm mộ của trang của bạn giờ đây sẽ sử dụng thuật ngữ đơn giản, thú vị hơn: ”like”

Bước đi quan trọng của Facebook

Đối với người dùng Facebook đã quen với việc cập nhật tính năng thường xuyên và chóng mặt, đó thực sự là một sự thay đổi đáng kinh ngạc. “Vậy bây giờ chúng ta gọi người hâm mộ Facebook là gì?” “Liker?” một blogger đặt câu hỏi.

Tinh nang cua Facebook da thao tung tam tri ban 10 nam qua hinh anh 1 Mark_like_1.jpeg

CEO Facebook Mark Zuckerberg trong hội nghị nhà phát triển Facebook vào năm 2011. Ảnh: Getty.

Nhưng sự thay đổi ngữ nghĩa này không phải là một ví dụ cho phương châm “đi nhanh và phá vỡ mọi thứ” của Facebook . Đó là một chiến lược có chủ ý để làm cho nút like của Facebook - được phát hành chỉ 13 tháng trước đó - trở thành trung tâm của những nỗ lực Facebook để tự điều chỉnh lại web của mình.

Chỉ một tháng sau, Mark Zuckerberg tuyên bố ra mắt một plugin cho phép mọi người có thể thêm nút like vào trang web của họ. Mục đích là gì ư? Để đưa 400 triệu người dùng của Facebook cùng nhau tập trung vào một trải nghiệm trực tuyến, trong đó nút like là chất keo kết dính tất cả lại với nhau.

Ngày nay, lượt thích là trung tâm của Facebook và mọi nền tảng mạng xã hội khác. Nó cho ta biết những gì nổi bật nhất, nơi đáng để tiêu tiền và những vụ "phốt" trên mạng. Nó cũng khuếch đại sự phẫn nộ, nhấn chìm sự bất đồng quan điểm và làm hỏng những cuộc tranh luận lành mạnh.

Ngày nay, lượt thích là trung tâm của Facebook và mọi nền tảng mạng xã hội khác

Biên tập viên Christopher Zara, Fast Company.

Nếu người Nga không nhắm tới những nội dung được "like" nhiều nhất, liệu họ có hack được cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2016 không? 259 người liệu có bỏ mạng nếu như họ không cố chụp những bức ảnh tự sướng một cách hoàn hảo để được like nhiều nhất?

Có lẽ Facebook đã không đặt bất kỳ một câu hỏi nào nói trên khi họ phát hành plugin cho nút like vào năm 2010. Trước đó, họ vẫn là một công ty trẻ tìm kiếm một mô hình kinh doanh khả thi. Sau cuộc đua xây dựng mạng xã hội đầu những năm 2000 và kết quả là sự cạnh tranh của Facebook, LinkedIn và Twitter, thì những năm 2010 là thời điểm các đế chế kỹ thuật số này kiếm tiền.

Nút like hứa hẹn trở thành hình thức thu hút sự chú ý của những người dùng mạng xã hội. Đối với Facebook, lúc đó vẫn còn chưa IPO, nút like còn là một cách chỉ ra cho nhà đầu tư rằng sứ mệnh xây dựng mạng xã hội của họ có thể chuyển thành một hình thức kiếm tiền với lợi nhuận khổng lồ.

“Những nút like cho phép Facebook theo dõi người dùng bất cứ khi nào họ lên mạng, và gửi những quảng cáo nhắm đến họ khi họ quay lại Facebook lần sau”, giáo sư Tim Wu của Đại học Columbia chỉ ra trong cuốn sách “The Attention Merchant” của mình.

Tinh nang cua Facebook da thao tung tam tri ban 10 nam qua hinh anh 2 Like_2.jpg

Số lượt thích dần trở thành thước đo cho sự thành công của một trang web, tổ chức hay cá nhân. Ảnh: Getty.

Ngày nay, ý tưởng về một mạng xã hội không có một số tính năng like dường như là điều không thể. Các mạng xã hội cố gắng đơn giản hóa tối đa hành động này để người dùng không ngần ngại thích hay thả tim. Năm 2011, trước khi được Facebook mua lại, Instagram đã khiến hành động "thả tim" trở nên cực kỳ dễ dàng chỉ bằng cách ấn hai lần vào ảnh trong ứng dụng. Đây có lẽ là bước phát triển quan trọng nhất trong lịch sử để đơn giản hóa sự tương tác trên mạng xã hội. Bạn lướt. Bạn nhấn. Bạn lan tỏa tình yêu. Bạn tiếp tục lướt.

Julian Gutman, trưởng nhóm phát triển sản phẩm tại Instagram, cho rằng thích hay thả tim cũng giống như cách mà bạn vỗ tay cho một nghệ sĩ biểu diễn trong phòng hòa nhạc, hay vẫy tay khi gặp bạn bè

"Một biểu tượng cảm xúc có thể bị hiểu sai, và một bình luận yêu cầu bạn phải chuẩn bị sẵn nhiều điều để nói. Like là một cử chỉ xã hội đơn giản và linh hoạt đã trở nên bền bỉ hơn với thời gian”, Gutman nhận xét.

Nút like đã biến chất như thế nào

Một thập kỷ sau khi nút like được giới thiệu, nhiều chuyên gia cho rằng nó có những ảnh hưởng tiêu cực tới tâm lý. Lượt thích bây giờ là chỉ số đo lường ảnh hưởng xã hội. Nói cách khác, toàn bộ thế hệ người dùng mạng xã hội đã quen đo lường giá trị bản thân của họ bằng số lượt like họ nhận được.

“Việc này sẽ trở nên không lành mạnh. Trẻ em có thể lo lắng về việc bạn bè của chúng có thích một bài đăng hay không, hoặc họ nhìn vào một bài đăng như thế nào. Chúng luôn tìm kiếm những phản hồi tích cực”, chuyên gia Pamela Hurst-Della Pietra, người sáng lập Children and Screens, một tổ chức phi lợi nhuận tìm cách nâng cao nhận thức về tác động của các thiết bị di động đối với việc phát triển trí tuệ nói.

Thứ tồn tại là một hệ thống phức tạp để theo dõi người dùng, ghi lại hành vi của họ, và nhắm đối tượng để quảng cáo.

Georg Petschnigg, chuyên gia công nghệ tại công ty WeTransfer.

Các nhà phê bình thích tin rằng không phải ngẫu nhiên sự gia tăng của phương tiện truyền thông xã hội và smartphone trùng hợp với sự gia tăng đáng lo ngại về tỷ lệ trầm cảm và tự tử của thanh thiếu niên. Trong khi có một số tranh cãi xung quanh việc áp dụng từ “nghiện” cho việc sử dụng điện thoại thông minh, thì không ít người đồng ý rằng việc rút điện thoại ra để kiểm tra bài đăng của mình trên mạng xã hội thực sự sản sinh dopamine, hormone khiến con người thư thái.

“Nút like là một trong những phần nguy hiểm nhất của thiết kế mạng xã hội. Nhìn bề ngoài, nó rất dễ thực hiện, thể hiện rõ bản chất tốt bụng của chúng ta”, Georg Petschnigg, chuyên gia công nghệ tại WeTransfer nhận xét.

Tinh nang cua Facebook da thao tung tam tri ban 10 nam qua hinh anh 3 like_3.jpg

Nút like đóng vai trò quan trọng biến Facebook thành một đế chế quảng cáo trong 10 năm qua. Ảnh: Reuters.

Đó là lý do rất khó để tách bỏ lượt thích khỏi các mạng xã hội. Các công ty như Facebook và Twitter tạo nên đế chế khổng lồ bằng khả năng chạy quảng cáo nhắm mục tiêu chính xác. Họ kiếm tiền bằng cách theo dõi nơi ở, sở thích, thói quen của bạn và sử dụng thông tin đó để bán quảng cáo.

Lượt thích làm nền tảng cho toàn bộ hệ thống, mỗi lượt thích là một đèn hiệu nhỏ giúp các công ty xây dựng hồ sơ có giá trị về bạn. Loại bỏ lượt thích chẳng khác nào tự phá bỏ động cơ kiếm lợi nhuận khổng lồ của các công ty này.

Đã đến lúc tỉnh táo hơn

Năm 2019, các mạng xã hội bắt đầu tìm cách để giảm ảnh hưởng của nút like. Cả Instagram và Facebook đã bắt đầu thử nghiệm các cách để ẩn số lượt thích công khai từ người dùng. Trong trường hợp Instagram, thử nghiệm đã mở rộng cho người dùng trên toàn thế giới.

Trẻ em có thể lo lắng về việc bạn bè của chúng có thích một bài đăng hay không, hoặc họ nhìn vào một bài đăng như thế nào. Chúng luôn tìm kiếm những phản hồi tích cực.

Chuyên gia tâm lý Pamela Hurst-Della Pietra.

“Chúng tôi đang thử nghiệm tính năng này bởi chúng tôi muốn Instagram trở thành nơi mọi người cảm thấy thoải mái khi thể hiện bản thân. Phản hồi từ thử nghiệm ban đầu rất tích cực, đây là một thay đổi cơ bản đối với Instagram và vì vậy chúng tôi đã tiếp tục thử nghiệm và nghiên cứu để tìm hiểu thêm từ cộng đồng toàn cầu của mình”, Gutman, trưởng nhóm sản phẩm của Instagram nói.

Nhà sáng lập Twitter Jack Dorsey cũng cho biết họ đang thực hiện nhiều nghiên cứu với hy vọng phát triển một "tiêu chuẩn phi tập trung" cho mạng xã hội. 

“Các mạng xã hội hiện nay khuyến khích nội dung gây tranh cãi và phẫn nộ, thay vì những nội dung mang tính thông tin lành mạnh”, CEO Twitter nhận xét.

Nút like có thể sẽ "biến hình" thành những dạng mới trong tương lai, nhưng chắc chắn chúng ta sẽ rất khó vượt qua được những cám dỗ về cảm xúc mà nó đã mang lại. Ảnh: Getty.

Tuy nhiên, những nỗ lực này vẫn chưa đủ thuyết phục các chuyên gia. "Đây không phải những bước đi triệt để dù đã đúng hướng", bà Hurst-Della Pietra nhận xét. Theo vị chuyên gia này, Instagram cần bỏ hẳn tính năng thích.

Tất nhiên, đó sẽ chỉ là một giấc mơ. Gutman cho rằng Instagram “chắc chắn không xem xét việc xóa lượt thích”.

Thật khó để hình dung nút like sẽ biến đổi như thế nào trong thập kỷ tiếp theo, hay thậm chí là sau nữa. Rất có thể chúng sẽ có những hình dạng khác, nhưng rất có khả năng con người sẽ tiếp tục mù quáng chạy theo những ngón tay like trong nhiều năm nữa.

Sẽ ra sao nếu Facebook bỏ bộ đếm like? Theo TechCrunch, Facebook có thể sẽ xóa chức năng xem số người thích bài viết trên dòng thời gian. Ý tưởng này gặp phải nhiều ý kiến phản đối lẫn đồng thuận từ phía người dùng.
 
 
List comment
 
Tìm con thất lạc sau 32 năm nhờ nhận diện khuôn mặt
icon

Một người đàn ông bị bắt cóc 32 năm trước tại Trung Quốc đã đoàn tụ với gia đình nhờ công nghệ nhận diện khuôn mặt.

 
Thu tiền thế nào từ người đọc báo online?
icon

Với khoảng 3,4 triệu thuê bao đăng ký đọc báo online, tờ The Times sẽ có 1.000 tỷ đồng mỗi tháng chỉ với nguồn thu từ người đọc. Thực tế này mở ra nhiều con đường mới để tăng doanh thu cho báo chí Việt Nam.

 
VPCP thành lập Tổ công tác triển khai dịch vụ chứng thực bản sao điện tử
icon

Văn phòng Chính phủ (VPCP) vừa thành lập Tổ công tác triển khai dịch vụ chứng thực bản sao điện tử từ bản chính trên Cổng dịch vụ công quốc gia. Tổ trưởng Tổ công tác là ông Mai Tiến Dũng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm VPCP.

 
Cổng dịch vụ công Quốc gia là kênh hữu hiệu nhất để 'điện tử hóa' các dịch vụ hành chính
icon

Theo Bộ trưởng, Chủ nhiệm VPCP Mai Tiến Dũng, với những kết quả đạt được sau 5 tháng đi vào hoạt động, Cổng dịch vụ công Quốc gia là kênh hữu hiệu nhất để điện tử hóa các dịch vụ hành chính.

 
Vingroup công bố giải pháp công nghệ nâng cao 25% năng suất lao động
icon

Công ty CP Giải pháp và Dịch vụ Công nghệ Vantix (thuộc Vingroup) công bố giải pháp VinHR, có khả năng nâng cao 25% năng suất lao động phổ thông thông qua thiết bị IoT cá nhân và AI.

 
“The Lion King”: Cuộc cách mạng của công nghệ mô phỏng hình ảnh bằng máy tính
icon

Công nghệ CGI không còn xa lạ đối với điện ảnh thế giới, được các nhà làm phim khai thác mạnh mẽ. Nhưng ở bộ phim 'The Lion King' phiên bản live-action, công nghệ hoạt hình máy tính tả thực được đưa lên tầm cao mới.

Phụ huynh đau đầu kiểm soát con sử dụng mạng xã hội
icon

Nhiều gia đình thực sự lo ngại về việc không kiểm soát được con em mình sử dụng mạng xã hội ngay cả khi các con chỉ ở trong nhà.

12 địa phương đã tích hợp thanh toán online trên Cổng dịch vụ công quốc gia
icon

Văn phòng Chính phủ hiện đã hoàn thành việc kết nối, tích hợp hệ thống thanh toán trực tuyến của Cổng dịch vụ công quốc gia với Cổng dịch vụ công, hệ thống thông tin một cửa điện tử cấp tỉnh của 12 tỉnh, thành phố.

Kết nối dữ liệu phòng, chống dịch bệnh Covid-19 về Bộ Y tế
icon

Theo đề nghị của Ban chỉ đạo quốc gia phòng chống dịch Covid-19, Bộ TT&TT sẽ phối hợp với Bộ Y tế hướng dẫn, hỗ trợ các cơ quan, tổ chức và cá nhân thực hiện kết nối dữ liệu phòng chống, dịch bệnh Covid-19 về Bộ Y tế.

Huawei đặt hàng 700 triệu USD cho TSMC để sản xuất chip
icon

Theo thông tin từ tờ Nhật báo của Đài Loan, gã khổng lồ công nghệ Huawei của Trung Quốc đã đặt một đơn hàng khổng lồ lên tới 700 triệu USD với nhà sản xuất chip Đài Loan TSMC để sản xuất chip tiến trình 5nm và 7nm.

 
123

Giấy phép hoạt động báo chí: Số 09/GP-BTTTT, Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 07/01/2019.

Tòa soạn: Tầng 7, Tòa nhà Cục Tần số Vô tuyến điện, 115 Trần Duy Hưng, Quận Cầu Giấy, Hà Nội

Điện thoại: 024 3 936 9966 - Fax: 024 3 936 9364

Hotline nội dung: 0888 911 911 - Email: toasoan@ictnews.vn

123