Facebook thành công dựa vào thuật toán, liệu họ có thay đổi?

Thuật toán là thứ 'chuốc nghiện' người dùng các mạng xã hội như Facebook. Liệu Facebook có thể thay đổi nó để trở thành 'người tốt' hay không?

Những thứ xuất hiện hàng ngày trên Bảng tin Facebook của chúng ta đều có sự giúp sức của thuật toán. Tác động của Facebook và thuật toán lên thanh thiếu niên, dân chủ và xã hội một lần nữa bị đặt lên bàn cân sau những tài liệu nội bộ của người tố giác Frances Haugen.

Bà Haugen là cựu quản lý sản phẩm Facebook, có kiến thức về “quản trị sản phẩm thuật toán”. Bà chủ yếu chỉ trích Facebook đã thiết kế thuật toán để hiển thị nội dung mà họ có xu hướng tương tác nhiều nhất. Chính điều đó gây ra nhiều vấn đề cho công ty cũ, bao gồm tin giả hay tin xấu độc. Trên chương trình “60 Minutes”, bà cho biết, Facebook thừa hiểu nếu làm cho thuật toán an toàn hơn, mọi người sẽ dành ít thời gian hơn trên nền tảng và bấm vào ít quảng cáo hơn, dẫn tới doanh thu giảm đi.

Trong cuộc phỏng vấn với CNN sau phiên điều trần trước Thượng viện Mỹ của bà Haugen, Giám đốc Quản lý chính sách toàn cầu Facebook Monica Bickert phủ nhận thuật toán của họ cổ động nội dung kích động. Khi làm chứng, bà Haugen gợi ý thay đổi lại Bảng tin, ủng hộ hiển thị nội dung theo trình tự thời gian vì “chúng ta không muốn máy tính quyết định nên tập trung vào cái gì”.

Thuật toán lựa chọn là vấn đề không chỉ của riêng Facebook mà cả các nền tảng khác. Chẳng hạn, TikTok sẽ chẳng là gì nếu không có thuật toán gợi ý nội dung. Nền tảng càng lớn, nhu cầu thuật toán chọn lọc nội dung càng cao. Thuật toán sẽ không biến mất, nhưng có những cách mà Facebook có thể cải thiện chúng. Để làm được điều đó, Facebook cần minh bạch hơn và trao nhiều quyền cho người dùng hơn.

Thuật toán là gì?

Facebook mà chúng ta biết ngày nay khác hẳn những ngày đầu. Năm 2004, khi Facebook lần đầu ra mắt dưới dạng website cho sinh viên, nó đơn giản và dễ sử dụng hơn. Nếu muốn xem bạn bè đăng gì, bạn phải vào tài khoản của người đó.

Facebook thành công dựa vào thuật toán, liệu họ có thay đổi?
Giao diện ban đầu của Facebook

Mọi thứ thay đổi đáng kể từ năm 2006 khi Facebook giới thiệu Bảng tin, giúp mọi người cập nhật tin tức từ gia đình, bạn bè, đồng nghiệp nhanh hơn. Ngay từ đầu, Facebook được cho là đã dùng thuật toán để lọc nội dung trên Bảng tin. Trong bài báo năm 2015 trên tạp chí Time, Giám đốc Sản phẩm Facebook Chris Cox cho biết, đây là điều cần thiết vì có quá nhiều thông tin hiển thị cho người dùng. Theo thời gian, thuật toán cũng tiến bộ hơn, người dùng dần quen với việc xem nội dung mà thuật toán “dọn sẵn”.

Một thuật toán bao gồm một tập các hướng dẫn để máy tính thực hiện nhiệm vụ nào đó. Trên Facebook và các trang mạng xã hội, bạn và hành động của bạn – cập nhật trạng thái hay ảnh bạn đăng – là đầu vào, đầu ra chính là những gì bạn thấy trên Bảng tin.

Tác dụng của thuật toán là giúp cá nhân hóa Bảng tin để người dùng khám phá bạn mới và nội dung mới, phù hợp với sở thích của họ. Song, nó lại có nguy cơ hướng người dùng đến những “hố thỏ”, để họ tiếp xúc với nội dung độc hại và giả mạo. Dù trong trường hợp nào, mọi người cũng lăn chuột không ngừng và giúp Facebook kiếm được nhiều tiền hơn nhờ hiển thị nhiều quảng cáo hơn.

Nhiều thuật toán làm việc cùng nhau để mang đến trải nghiệm mà bạn thấy trên Facebook, Instagram… Nó càng phức tạp hơn khi mổ xẻ để xem trong mỗi hệ thống có gì, đặc biệt trong một doanh nghiệp lớn như Facebook, nơi nhiều nhóm phát triển các thuật toán khác nhau.

 

Theo bà Hilary Ross, một quản lý chương trình cấp cao tại Trung tâm Internet và Xã hội Berkman Klein thuộc Đại học Harvard, nếu ai đó nói Facebook hãy sửa đổi thuật toán đi, đó là một yêu cầu rất khó.

Facebook cần minh bạch hơn

Có một số cách để quy trình rõ ràng hơn và cho người dùng lên tiếng nhiều hơn về cách thuật toán làm việc. Chẳng hạn, người dùng có thể nói về mức độ thường xuyên mà họ muốn thấy nội dung từ gia đình, bạn học… Theo bà Margaret Mitchell, người đứng đầu về đạo đức trí tuệ nhân tạo tại Hugging Face, minh bạch là chìa khóa vì nó khuyến khích hành vi tốt của các mạng xã hội.

Facebook thành công dựa vào thuật toán, liệu họ có thay đổi?
Người tố giác Facebook Frances Haugen

Một cách khác là tăng cường các hoạt động kiểm toán độc lập đối với thực hành thuật toán của họ. Những bên tham gia có thể là nhà nghiên cứu độc lập, nhà báo điều tra, nhân viên trong cơ quan quản lý, những người có hiểu biết, kỹ năng và thẩm quyền pháp lý để yêu cầu truy cập hệ thống nhằm đảm bảo không vi phạm pháp luật.

Theo các chuyên gia, trở ngại lớn đối với việc thay đổi thuật toán chính là các mạng xã hội tập trung vào sự tương tác, hay lượng thời gian người dùng lăn chuột, bấm chuột hay tương tác với bài đăng, quảng cáo. Lời tố giác của bà Haugen phần nào cho thấy điều đó. Tài liệu nội bộ của Facebook chỉ ra công ty nhận thức được “cơ chế sản phẩm lõi, chẳng hạn sự lan truyền, gợi ý và tối ưu hóa tương tác, là một phần quan trọng” giải thích vì sao tin giả và thù địch “nở rộ” trên nền tảng.

Các chuyên gia đồng tình các mạng xã hội nên cân nhắc tới cảm giác của người dùng hơn là thời gian họ có mặt trên đó. Dù vậy, liệu thuật toán có thực sự giải quyết được những vấn đề của Facebook. Ít nhất, có người nghĩ rằng như vậy. Câu hỏi đặt ra là điều gì sẽ thuyết phục được các công ty này bắt đầu suy nghĩ lại về sửa đổi thuật toán.

Trong quá khứ, một số nói cần áp lực từ các nhà quảng cáo. Song, trong phiên làm chứng của mình, bà Haugen dường như đặt cược vào một đối tượng khác, đó là Quốc hội.

Du Lam (Theo CNN)

Ứng dụng nào hưởng lợi lớn nhất từ vụ sập mạng Facebook?

Ứng dụng nào hưởng lợi lớn nhất từ vụ sập mạng Facebook?

Nhiều ứng dụng, dịch vụ ghi nhận lượng người dùng mới tăng vọt trong khoảng thời gian Facebook, Instagram và WhatsApp không thể truy cập.  

 
List comment
 
Đích đến của Viettel là làm chủ hạ tầng chuyển đổi số quốc gia
icon

Không còn là giấc mơ xa vời, từng bước một, từ “trái tim nhà mạng OCS” đến thiết bị thu phát sóng gNodeB, gần đây nhất là thiết bị Site Router… Viettel tự tin làm chủ 100% công nghệ viễn thông. Tất cả đều bắt đầu từ một khát vọng.

 
Hạ tầng dữ liệu là một yếu tố then chốt cho chuyển đổi số quốc gia
icon

Bên cạnh 2 yếu tố đã trở nên quen thuộc là hạ tầng số và các nền tảng số quốc gia, yếu tố then chốt thứ 3 là hạ tầng dữ liệu đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi số quốc gia.

 
Thêm 6 nền tảng “Make in Vietnam” xuất sắc giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số
icon

Với việc bổ sung 6 nền tảng số mới: MISA AMIS, Ubot Meeting, Ubot Invoice, Gapowork, Joboko và Vexere, hiện số nền tảng “Make in Vietnam” xuất sắc được đánh giá, chọn tham gia hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số là 24 nền tảng.

 
Hội nghị bàn tròn ITU 2021: Động lực chuyển đổi số từ khu vực công
icon

Chuyển đối số khu vực công sẽ mang đến những động lực to lớn thúc đẩy quá trình số hóa. Trong quá trình này, Chính phủ nắm vai trò dẫn, định hướng phát triển và đảm bảo sự công bằng trong tiếp cận số đến tất cả mọi người dân.

 
ITU Digital World 2021: VNPT trình diễn 20 sản phẩm số nổi bật
icon

Trong khuôn khổ Hội nghị và Triển lãm Thế giới số 2021 - ITU Digital World 2021 có Triển lãm Thế giới số trực tuyến 2021 (ITU Virtual Digital World 2021).

 
 
Người dùng cần làm gì để có đủ thông tin chính xác trên ứng dụng PC-Covid?
icon

PC-Covid, ứng dụng (app) tổng hợp các tính năng hiện có của một số app chống dịch, mới được giới thiệu đến người dùng. Đây cũng là app được phát triển để phục vụ hàng triệu dân, kết nối nhiều cơ sở dữ liệu lớn về phòng chống dịch.

VNPT được vinh danh trong Top 10 Thương hiệu mạnh Việt Nam 2020-2021
icon

Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) vừa được vinh danh trong “Top 10 Thương hiệu mạnh Việt Nam 2020-2021” diễn ra ngày 12/10/2021 nhờ những nỗ lực thích ứng, trụ vững và tăng trưởng trong đại dịch Covid-19.

Hội thảo “Đổi mới sau khủng hoảng - Cơ hội bứt phá cho doanh nghiệp SME”, tham gia sớm để nhận tư vấn từ các chuyên gia
icon

Ngày 15/10 tới đây, tại Hà Nội và TP.HCM sẽ đồng thời diễn ra hội thảo trực tuyến “Đổi mới sau khủng hoảng - Cơ hội bứt phá cho doanh nghiệp SME”.

Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông lần đầu khai giảng trực tuyến
icon

Dịch Covid-19 đã tạo cú huých, thúc đẩy Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) chuyển nhiều hoạt động lên môi trường số. Năm học 2021 - 2022 là lần đầu tiên nhà trường tổ chức khai giảng năm học hoàn toàn trực tuyến qua nền tảng số.

Taxi công nghệ chính thức hoạt động trở lại tại Hà Nội
icon

Grab và Be đồng loạt thông báo mở lại dịch vụ taxi công nghệ tại Hà Nội từ ngày 14/10, sau khi thành phố thông báo cho phép nhiều dịch vụ hoạt động trở lại.

 
123

Giấy phép hoạt động báo chí: Số 09/GP-BTTTT, Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 07/01/2019.

Tòa soạn: Tầng 7, Tòa nhà Cục Tần số Vô tuyến điện, 115 Trần Duy Hưng, Quận Cầu Giấy, Hà Nội

Điện thoại: 024 3 936 9966 - Fax: 024 3 936 9364

Hotline nội dung: 0888 911 911 - Email: toasoan@ictnews.vn

123